virastaran.net/a/11736

آیا «نعنا» درست است؟

آموزش, دقت‌ورزی معنایی, ویرایش زبانی, ویرایش و درست‌نویسی

نعنا یا نعناع-ویراستاران-ریشه‌شناسی

برخی معتقدند تلفظ و املای کلمهٔ نعناع به همین صورت، با حرف «ع» پایانی، صحیح است و نعنا تلفظ عامیانۀ آن است.

پاسخ

۱. نعنا دست‌کم از سدۀ پنجم، با همین املا، در متن‌های معتبر فارسی به‌ کار رفته‌ است:

قرن ۵: هرکه را مزاج سرد بُوَد بايد که [کاهو را] با کرفس و نعنا خورَد (موفق هروی، الابنية، ص۱۲۷؛ چاپ عکسی: ص۸۵ پشت).

شاهد الابنية از آن جهت اهمیت دارد که به‌خط اسدی طوسی، فرهنگ‌نویس، لغت‌پژوه و مؤلف لغت فرس، کتابت شده‌ است.

اسدی طوسی-لغت فرس-الابنیه-ویراستاران

قرن ۹: می‌نهم از شاخ ترخان زلف برروی پنير / می‌کشم از برگ نعنا وسمه بر ابروی نان (اطعمه، ديوان اطعمۀ شيرازی، ص۱۷۳).

قرن ۱۰: آب شله‌غوره بکوبند با گشنيز تازه و نعنا و بيفشارند و قدری آب داخل کنند (باورچی، آشپزی صفوی: کارنامه، ص۱۱۰).

قرن ۱۱: زن نبايد … سير را با ماست و يخنی را با ترشی و کشک را با نعنا و زردک بخورد (آقاجمال، عقايد النساء، ص۴۴).

قرن ۱۲: حکيم ميرمحمد مؤمن نوشته که اين را در دارالمرز بادرنجبويه نامند و ريشۀ آن مثل نعنا هر سال سبز می‌شود (عقیلی خراسانی، مخزن‌ الادوية، ص ۱۹۵).

قرن ۱۳: طريقۀ برانی بادنجان: … قدری دوغ بسيار غليظ ببايد نعنا داخل کند، بريزد ميان بشقاب (جامع‌ الصنايع، ص۴۳).

قرن ۱۴: مجدالدوله … شربت ساده و عرق نعنا خواست (اعتمادالسلطنه، خاطرات اعتمادالسلطنه، ص۴۵۳).

ریشۀ «غلیان» / «قلیان» چیست؟

۲. در فارسی بست چاکناییِ پایانی در تلفظ حذف می‌شود، مانند املا /emlā/ (< املاء /’emlā/)، انشا /enšā/ (< انشاء /’enšā/)، نعنا /na’nā/ (< نعناع /’na’nā/)، و طلايه (< طلايع /’talāye/). باید توجه داشت که تلفظ ربطی به خط ندارد. «ع» و «ء» در فارسی بست چاکنایی‌اند و هر دو به یک صورت تلفظ می‌شوند.

نتیجه

نعنا صورت عامیانه نیست، از قدیم در فارسی کاربرد داشته و مطابق با تلفظ رایج و معیار فارسی است.

مقالات پیشنهاد شده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پُر کردن این بخش الزامی هست
پُر کردن این بخش الزامی هست
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
کپی شد