کانگورو-ویراستاران
اغلب می‌پندارند واژۀ کانگورو از یکی از زبان‌های بومی استرالیا وام گرفته شده و به‌معنی «نمی‌دانم» است؛ اما طبق پژوهش‌های میدانی جدید، در زبان گوگو ییمیدهیر واژۀ gangurru به یکی…
جداره-معنی جداره-جدار-دیواره-ویراستاران
برخی معتقدند «جِداره» در عربی یا در متون معتبر فارسی به‌ کار نرفته‌ است. اما فرایندِ ساخت اسم از اسم و پسوند «ـه» از فرایندهای زایای فارسی است و واژه‌های…
عنتر-انتر-معنی عنتر-معنی انتر-ویراستاران
برخی معتقدند «انتر» به‌معنای «بوزینه» فارسی است و با همین املا باید نوشته شود. اما «عنتر» واژه‌ای عربی است که در فارسی دستخوش تغییر معنایی شده و اشکالی ندارد. «انتر»…
صاروج-ساروج-ویراستاران
صاروج معرّبِ čārūg فارسی میانه است. ساروج نیز املای فارسی‌شدهٔ واژهٔ عربیِ صاروج است. امروزه در فارسی املای صاروج کمابیش متروک شده‌ است و این واژه را به‌صورت ساروج می‌نویسند…
ماشه-معنی ماشه-تفنگ-سلاح-اسلحه-ویراستاران
ماشه امروز در معنی «اهرمی در تفنگ» به‌ کار می‌رود. این واژه برگرفته از مِحَشَّة عربی است و دستخوش تحولات آوایی و گسترش معنایی شده است. ریشه‌شناسی ماشه ماشه برگرفته…
اثنا-تلفظ اثنا-واج‌شناسی-ویراستاران
«اَثْنا» یعنی «وسط، میان» و «اِثنا» در ترکیب «اِثْناعَشَر» به‌معنای «دوازده» است. برخی معتقدند کاربرد «اَثناعشر» درست نیست؛ اما در واژهٔ فارسی‌شدهٔ «اَثناعشر» واکهٔ هجای نخست از واکهٔ هجای دوم…
ملکه-ویراستاران-تلفظ-واج‌شناسی
برخی معتقدند «مَلَکه» یعنی «کیفیتی نفسانی که ثابت و تغییرناپذیر باشد»؛ اما «مَلِکه» به‌معنای «شهبانو» است؛ اما در واقع در واژهٔ «مَلِکه» واکهٔ هجای دوم، یعنی e، از واکهٔ هجای…
ری-ری‌کردن-برنج-ویراستاران
ری به‌معنی «(برنج) بلندی و کشیدگی بر اثر پختن» برگرفته از واژهٔ عربی «رَیع» است. در فارسیِ گفتاری بست چاکناییِ پایانی حذف می‌شود؛ در نتیجه «ریع» را، به‌پیروی از گفتار،…
هم‌کلاسی - ویراستاران - فرهاد قربان‌زاده - واژه‌شناسی - اشتقاق مضاعف
در فارسی هرگاه پیشوند «هم-» به اسم مکان بپیوندد، ممکن است پسوند «-ی» نیز به آن‌ها افزوده شود. این ساخت کمابیش زایاست. به افزوده‌شدنِ هم‌زمانِ پیشوند و پسوند به یک…
فهرست