virastaran.net/a/17999

«به‌گزارشِ»؛ کلیشه‌ای مشکل‌آفرین در مطبوعات

آموزش, توصیه‌هایی برای نویسندگی, کلیشه‌کُشی, نگارش و زیبانویسی, ویرایش زبانی, ویرایش و درست‌نویسی

به‌گزارش-ویراستاران

نوشتن در مطبوعات، به‌ویژه در روزنامه، معمولاً کاری شتاب‌زده است و این شتاب‌زدگی موجب می‌شود واژه‌ها و عبارت‌ها و الگوهایی به‌شکل قالبی، مدام تکرار شود. تعبیرهایی ازاین‌دست گاه گذشته از کلیشه‌شدگی، ازنظر بلاغی نارسا و خنده‌آور می‌شود.

از نمونه‌های این تعبیرها، «به‌نقل از» یا «به‌گزارشِ» است که در متن‌های خبری برای‌ اینکه متن خبر را از آنِ خود کنند و از دستبردِ دیگران جلوگیری کنند، لابه‌لای متن می‌گنجانند؛ غافل از اینکه در بسیاری جاها این قید نه‌تنها خوش نمی‌نشیند، بلکه جمله را مضحک و بی‌معنی می‌کند.

برای نمونه، ببینید شروع این خبر را که در معرفی کتابی نوشته شده است (متن را از نظر صوری ویراسته‌ام):

به‌گزارش خبرگزاری شبستان، به‌نقل [از] میراث مکتوب، بلاغت دانشی مشترک میان همۀ ملت‌ها و جوامع و نیز میان همۀ زبان‌هاست؛ اما طبیعی است که موازین و مبانی جزئی بلاغت در همۀ زبان‌ها لزوماً یکسان نیست و نویسندگان با اتکا بر امکانات زبان خود بر خواننده تأثیر می‌گذارند.

https://tnews.ir/news/2936103112137.html

اشکال این جمله چیست؟

به‌طور کلی، «به‌گزارشِ» و «به‌نقل از» را در متن‌های خبری زمانی به کار می‌بریم که از رویدادی خاص سخن می‌گوییم که یک بار اتفاق افتاده یا مربوط به زمانی مشخص است؛ مثلاً:

ـ به‌گزارش هواشناسی، امروز آسمانِ تهران ابری است.

ـ به‌گزارش ایرنا و به‌نقل از خبرگزاری رسمی یونان (آنا)، در ۲۴ ساعت گذشته دستگاه تبلیغاتی داعش به‌طور بی‌سابقه‌ای در خاموشی مرگ‌بار به‌سر می‌برد.

ـ به‌گزارش ایسنا، دومین نشست کشوری دبیران کانون‌های دانشجویی در اسفندماه سال جاری برگزار می‌شود.

اما هنگامی که از بدیهیات یا امور کلیِ پذیرفته‌شده سخن به میان می‌آید، آوردن «به‌گزارشِ» و «به‌نقل از» نه‌تنها وجهی ندارد، بلکه کلام را غیرطبیعی و ناهموار می‌کند.

کاما کجا؟ | سعی داریم نتیجهٔ انتخابات را سریع‌تر از قبل اعلام کنیم!

در خبر یادشده، این گزاره که «بلاغت دانشی مشترک میان همۀ ملت‌ها و جوامع و زبان‌هاست»، امری بدیهی و معلوم است و نقل‌کردن آن از قول خبرگزاری یا نهاد یا شخصی خاص، به این می‌ماند که بنویسیم: «به‌گزارش فارس، آب در صد درجه به جوش می‌آید!»

مقالات پیشنهاد شده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پُر کردن این بخش الزامی هست
پُر کردن این بخش الزامی هست
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
کپی شد