virastaran.net/a/21886

آیا «ذکاوت» درست است؟

آموزش, دقت‌ورزی معنایی, ویرایش زبانی, ویرایش و درست‌نویسی

برخی معتقدند «ذکاوت» در عربی به‌ کار نرفته و از ساخته‌های فارسی‌زبانان است؛ اما این واژه دست‌کم از سدۀ هفتم در متن‌های معتبر فارسی به‌ کار رفته‌ و در عربی نیز به همین معنیِ رایج در فارسی کاربرد داشته است.

ذکاوت-موسسه ویراستاران

برخی معتقدند ذکاوت در عربی به‌ کار نرفته و از ساخته‌های فارسی‌زبانان است.

پاسخ

۱. این واژه دست‌کم از سدۀ هفتم در متن‌های معتبر فارسی به‌ کار رفته‌ است:

قرن ۷: بی غرض می‌کرد آن‌ دم اعتراف / کز ذکاوت را ندیم اسب از گزاف (مولوی، مثنوی معنوی، ج٢، ص۴۷۷).
قرن ۸: شمس‌الدین محمد شاه… عقل و دَها و فِطنت و ذکاوتی به‌کمال داشت (منشی کرمانی، سمط‌العلی، ص۶۶).
قرن ۸: کمال‌الدین… چون در ذات مولانا فطانت و ذکاوت عظيم می‌دید، در تعلیم و تفهیم او جد بی‌حد می‌نمود (افلاکی، مناقب‌العارفين، ج۱، ص۷۷).
قرن ۱۰: مدرس… انوار حقایق و حدس و ذکاوت بر حاشیۀ جبین مبینش مطالعه نمود (واصفی، بدايع‌الوقايع، ج٢، ص۱۶).
قرن ۱٣: من… به ذکاوت و نکته‌دانی آن عالی‌جاه بسیار معتقد شدم (نامه‌های قائم‌مقام، ج٢، ص۱۶٣).

 

آیا «کاندید» درست است؟

٢. در عربی ذَکاوت به همین معنیِ رایج در فارسی به‌ کار رفته‌ است و باید با آن مانند دیگر واژه‌های عربی موجود در فارسی برخورد کرد (Dozy 1881, vol. 1, p. 488: “pénétration d’esprit”).  

مقالات پیشنهاد شده

3 دیدگاه. دیدگاه خود را ثبت کنید

  • Avatar
    ایرانی الاصل
    14شهریور 1399، 12:03

    این خوب است که فارسی را پاس بداریم اما در مقابل هجمه فرهنگ غربی نه در مقابل کلمات عربی که هم زبان دینی ما است و زبان قرآن است و حروفش با فارسی در یک سنخ است و سالها است که جزء فرهنگ و زبان و ادبیات ما شده است.

    اما فرهنگ غربی و انگلیسی ما را بیچاره کرده مخصوصا کلماتی که با رسانه ها و ابزار ضدفرهنگی وارد شده و در جامعه در حال رواج گسترده است.

    پاسخ
  • در پاسخ به ایرانی الاصل: دوست عزیز، این طور جبهه گرفتن در برابر فرهنگ غربی و انگلیسی و وادادگی در برابر زبان عربی درست نیست. گاهی اوقات نامه ها یا پیام هایی می خوانم که در آنها به جای اول، دوم، سوم از معادل های عربی اولا، ثانیا، ثالثا و غیره به کار رفته. بسیاری از لغات غربی، برابر نهاده های زیبایی در فارسی دارند که می توانیم از آنها استفاده کنیم. ضمن اینکه پذیرفتن واژه ها از زبان های دیگر را نباید نشانه ضعف دانست. در خود زبان انگلیسی نیز واژه های بسیاری وجود دارند که از فرانسه، عربی و حتی خود فارسی عاریت گرفته شده اند. حتی در مناظره اخیر جو بایدن و ترامپ شاهد بودیم که بایدن از تعبیر “ان شاء ا…” استفاده کرد.

    پاسخ
    • سلام
      برای ما مهم‌ نیست که ترامپ توییت فارسی بنویسد یا جو بایدن ار ان شاءالله استفاده کند. این از خباثت آنها این نه از صداقت آنها.

      اما کلمات عربی که آمیخته با زبان و ادبیات فارسی شده باشند چه در کتب و اشعار و نوشته ها و چه در گفتگوی می یا محاوره عامیانه بین‌مردم اینها گریزی ایشان نیست و مشکلی هم با آنها نداریم.
      اما اولا دوما را قبول دارم.چون دوم ریشه فارسی دارد و با قاعده عربی تنوین اینعا ه کردم اشتباه است‌. باید بگیم دوم اینکه… و من خودم شخصا رعایت می کنم .
      دوم اینکه لغات عربی برای ما فرهنگ قرآنی و اسلامی را به همراه آورده اند اما کلمات غربی و انگیسی فرهنگ منحط غربی را وارد کشور ما کرده اند که به دین و آداب و رسوم اسلامی و ایرانی ما ضربه زده است.

      راستی جو بایدن به ترامپ گفت خفه شو
      اینم حتما از فرهنگ ما گرفته ؟!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پُر کردن این بخش الزامی هست
پُر کردن این بخش الزامی هست
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

+ 18 = 19

فهرست
کپی شد