virastaran.net/a/12280

کاربرد پیوند هم‌پایگی و پیوند وابستگی

آموزش, اصلاح خطای دستوری, دستورزبان فارسی, ویرایش زبانی, ویرایش و درست‌نویسی

غلامرضا ارژنگ-ویرایش زبانی برای زبان نوشتاری فارسی امروز-پیوند هم‌پایگی-پیوند وابستگی

هرگاه دو جمله که در کنار هم قرار گرفته‌اند، از لحاظ لفظی با هم پیوندی نداشته باشند، هریک از آن‌ها را جمله‌ای مستقل و جدا می‌نامیم:

دیروز در خانه ماندم. چند مقالهٔ تازه خواندم.

می‌توان این دو جمله را با «و» که یکی از پیوندهای هم‌پایگی است، هم‌پایه کرد:

دیروز در خانه ماندم و چند مقالهٔ تازه خواندم.

اگر مفهوم دو جمله با هم ناسازگار بود، ناگزیریم که آن‌ها را با «ولی» یا «اما» هم‌پایه کنیم:

دیروز در خانه ماندم؛ ولی هیچ کاری نکردم.

پیوند وابستگی «که» یا «تا» وقتی دو جمله را به هم پیوند دهد، یک جملهٔ مرکب ساخته می‌شود:

دیروز در خانه ماندم تا چند مقالهٔ تازه بخوانم.

جمله‌ای که پیوند وابستگی بر سر آن درمی‌آید، «پیرو» نامیده می‌شود و جملهٔ دیگر را «پایه» می‌نامند. ممکن است پیرو قبل از پایه بیاید:

اگر فردا در خانه بمانم، چند مقالهٔ تازه می‌خوانم.

یکی از موارد کاربرد نادرست پیوندها، هم‌پایه‌شدن کلمه‌هایی است که یکی از آن‌ها مضاف‌الیه می‌گیرد و دیگری متمم اسم که به حرف اضافه نیاز دارد. در این‌ صورت برای رفع اشکال، به‌جای یکی از آن دو، ضمیر می‌گذاریم و حرف اضافهٔ مناسب را همراه آن ضمیر می‌آوریم:

مردم با تقویت و تکیه بر غرور ملی، امنیت کشور را حفظ کردند: … با تقویت غرور ملی و تکیه بر آن… .

مردم برای حفظ و دفاع از ارزش‌های ملی تلاش کردند: … برای حفظ ارزش‌های ملی و دفاع از آن… .

قبل از دستگیری، برای سر این مرد جایزه‌ای تعیین شده بود: قبل از دستگیری این مرد، برای سر او… .

برای مقابله و دستگیری این مرد اقدام شد: برای مقابله با این مرد و دستگیری او اقدام شد.


چکیده‌ای از: غلامرضا ارژنگ، ویرایش زبانی برای زبان نوشتاری فارسی امروز، تهران: قطره، ۱۳۸۹.

مقالات پیشنهاد شده

1 دیدگاه. دیدگاه خود را ثبت کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پُر کردن این بخش الزامی هست
پُر کردن این بخش الزامی هست
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
کپی شد