virastaran.net/a/11531

«دستخوش» مثبت است یا منفی؟ | دعوت به هم‌فکری

آموزش, دقت‌ورزی معنایی, ویرایش زبانی, ویرایش و درست‌نویسی

دستخوش-ویراستاران-معنی‌شناسی

می‌دانیم که «بهره‌مندشدن» و «برخورداربودن» را تنها برای مسائل مثبت می‌توان به‌ کار بست. حال، عبارت «دستخوش … بودن» را چطور؟ برای پدیده‌های مثبت یا منفی یا هر دو؟

این پرسش را برای سی‌چهل نفر از دوستانِ ویرایش‌دانم پیامک کردم و پاسخ‌‌هایی بین دو سر طیف گرفتم: منفی، مثبت، هر دو، بستگی دارد، هیچ‌کدام و… .

گفتم اینجا بگذارمش تا پاسخ‌های یکدیگر را ببینند؛ البته به‌شرطی که پیامک دعوت را لبیک گویند و بیایند و نظر خود را درج کنند.

دقت بفرمایید که منظور، تکه‌کلام «دست خوش» در واکنش به شنیدن خبری خاص نیست، مانند: «بابا، دست خوش! با ما هم؟»

مقالات پیشنهاد شده

12 دیدگاه. دیدگاه خود را ثبت کنید

  • مریم محمودی
    30فروردین 1397، 20:54

    مسائل منفی

    پاسخ
  • راضیه حقیقت
    30فروردین 1397، 20:55

    برای وقایع و حوادث و حتی تغییرات به‌ کار می‌رود؛ اما قطعاً بار مثبت ندارد. برای مثال «دستخوش تغییرات شده بود»، شاید صددرصد منفی نباشد؛ ولی مثبت نیز نخواهد بود.

    پاسخ
  • امین ایران‌پور
    30فروردین 1397، 20:57

    با خانم حقیقت هم‌نظرم.

    پاسخ
  • نسرین لطفی
    30فروردین 1397، 20:58

    به نظر می‌رسد باید برای مسائل مثبت به کار رود و درباره مسائل صددرصد منفی استفاده نشود.

    پاسخ
  • راضیه زینلی
    30فروردین 1397، 20:59

    اطلاع دقیقی ندارم؛ ولی من بیشتر درباره مسائل منفی شنیده‌ام. فکر کنم «دستخوش امری شدن» در مسائل منفی، حالت متناقض‌‌نمایی دارد و تأکید بر اتفاق سلبی را ‌برجسته‌تر می‌کند؛ درحالی‌که این تنافض در مسائل مثبت وجود ندارد.

    پاسخ
  • مریم فودازی
    30فروردین 1397، 21:01

    دستخوش، معادل واژه‌های Victim و Prey در زبان انگلیسی است که معنای دیگر هر دو، قربانی‌ است. واژه معادل دیگر آن در زبان انگلیسی، Undergo است که معنی دیگر این واژه هم، تحمل‌کردن و متحمل چیزی شدن است.منبع: «ویراسـتاران» virastaran.net
    قربانی‌شدن و متحمل‌شدن برای رخدادهای منفی به‌کار می‌رود؛ نتیجه آنکه دستخوش هم این‌گونه است.

    پاسخ
  • دستخوش تغییرات شدن, دستخوش تحولات شدن, دستخوش سیاست شدن و…
    بیشتر در مسائلی به کار می‌رود که حالت مثبت ندارد.

    پاسخ
  • سیدحمید حیدری‌ثانی
    30فروردین 1397، 21:03

    دستخوش برای اثرپذیری به کار می‌رود و در عرف محاورات، این اثرپذیری به‌سمت منفی متمایل است. البته خود اثرپذیری و منفعل‌بودن منفی‌نماست، نه متعلقش. مثلاً در «دستخوش تغییرات شدن» حتماً لازم نیست تغییرات منفی باشد.

    پاسخ
  • المیرا تفضلی
    2اردیبهشت 1397، 20:31

    دستخوش را اغلب در ارتباط با حوادث و اتفاقات ناگوار خوانده و شنیده ام. به همین جهت ارتباط آن با مسائل مثبت کمی دور از عادت است. بین بار معنایی مثبت و منفی نظر بنده بر منفی است. معنایی شبیه بازیچه شدن را تداعی می کند با کمی تفاوت.

    پاسخ
  • سید ایوب کوکبی
    2اردیبهشت 1397، 21:13

    «کلمۀ تحسین که در قمار به کسی که خوب بازی کند و ببرد یا به کسی که با تردستی و مهارت کاری انجام بدهد می‌گویند؛ آفرین.»
    به نظرم استفاده‌ی مثبت از این واژه صلاح نیست چون ریشه‌ی کلمه به چیزی منفی اشاره دارد.

    پاسخ
  • مهدی صائب
    22مرداد 1397، 17:20

    کاملا با فرمایش آقای حیدری‌ثانی موافقم:
    «دستخوش برای اثرپذیری به کار می‌رود و در عرف محاورات، این اثرپذیری به‌سمت منفی متمایل است. البته خود اثرپذیری و منفعل‌بودن منفی‌نماست، نه متعلقش. مثلاً در «دستخوش تغییرات شدن» حتماً لازم نیست تغییرات منفی باشد.»

    پاسخ
  • بنظر من که توی تیکه کلام ها و حرفای روزانه استفاده میکنم دس خوش به معنای اینکه دمت گرم یا عجب چه کردی چیزی که مسخره به نظر بیاید شاید ..

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پُر کردن این بخش الزامی هست
پُر کردن این بخش الزامی هست
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
کپی شد